MỌT ĐỤC CÀNH TRÊN CÀ PHÊ
Mọt đục cành cà phê (Xyleborus morstatti) là loài côn trùng nhỏ, có màu đen bóng, thân hình trụ. Chúng đục vào cành non, gây tổn thương mạch dẫn, khiến cành khô héo, giòn gãy và ảnh hưởng đến năng suất.
Mọt có tập tính sống thành đàn trong đường đục, sinh sản nhanh và có khả năng phát tán từ cây này sang cây khác.
Mọt đục cành gây hại mạnh nhất vào mùa khô hoặc giai đoạn giao mùa (tháng 9 đến tháng 12), đạt đỉnh điểm là từ tháng 12 đến tháng 01 năm sau.
DẤU HIỆU NHẬN BIẾT
Cành, chồi có dấu hiệu héo, trên cành chỉ còn vài cặp lá ở ngọn. Quan sát trên cành, chồi thấy có các lỗ rỗng do mọt đục.
Đối với các cành to, chồi vượt: cành bị héo lá rụng, chỉ còn vài cặp lá ở đầu cành.
Đối với các cành lớn: các vảy cành đen lại, các cặp lá gần lỗ đục và đầu cành bị rụng.
Dấu vết bên trong: Khi bẻ đôi cành bị nghi ngờ, bên trong có đường hầm rỗng đen, có thể thấy rõ nấm cộng sinh hoặc một con mọt đang trú ngụ.
NGUYÊN NHÂN
Mọt đục cành thường phát sinh mạnh khi thời tiết thuận lợi kết hợp với cây trồng suy yếu. Một số nguyên nhân chính:
Thời tiết chuyển mùa, đầu mùa khô: Nhiệt độ và độ ẩm thay đổi tạo điều kiện cho mọt hoạt động.
Cây suy yếu: Cây sau thu hoạch, thiếu dinh dưỡng hoặc bị stress do ngập úng, hạn hán sẽ giảm sức chống chịu.
Cành bị tổn thương: Cành già, cành khô, cành gãy hoặc có vết cắt tỉa dễ trở thành nơi mọt xâm nhập.
Vườn rậm, vệ sinh kém: Tán cây thiếu thông thoáng và cành bị hại không được thu gom, tiêu hủy có thể làm mọt tiếp tục phát sinh, lây lan.
BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ
Vì mọt nằm sâu bên trong lõi gỗ và đường hang bị bịt kín bởi mùn cưa, việc chỉ phun thuốc bên ngoài tán lá thường mang lại hiệu quả thấp. Bà con nên áp dụng phác đồ xử lý “kép” như sau:
1. Cắt bỏ và tiêu hủy nguồn mọt: Khi phát hiện cành có dấu hiệu héo rũ, dùng kéo hoặc cưa cắt sâu xuống dưới lỗ đục khoảng 10–20 cm (vì đường đục của mọt thường có xu hướng đi ngược xuống dưới). Gom toàn bộ cành bị bệnh mang ra khỏi vườn và đốt hoặc tiêu hủy ngay, tuyệt đối không tập kết cành mọt dưới gốc cây vì mọt trưởng thành có thể bay ngược trở lại cành khỏe.
2. Vệ sinh vườn: Tỉa cành, tạo tán định kỳ giúp vườn thông thoáng, tăng ánh sáng và giảm độ ẩm – những điều kiện thuận lợi cho mọt phát triển.
3. Phun thuốc đúng thời điểm, đúng mục tiêu: Nên chủ động phòng trừ ngay khi phát hiện mọt bắt đầu tìm chỗ đẻ trứng và phát tán. Khi mọt đã gây hại mạnh, cần tập trung xử lý vào thân và cành, đặc biệt là vị trí mọt đang tấn công. Ưu tiên các sản phẩm có khả năng bám dính, lưu dẫn hoặc thấm sâu để tăng hiệu quả tiếp xúc với mọt. Đồng thời, có thể kết hợp thuốc trừ nấm để hạn chế nấm bệnh thứ cấp xâm nhập qua vết đục.
👉 Bà con có thể tham khảo các sản phẩm phòng trừ mọt đục cành và nấm bệnh của Khai Pham:
KATIFOS 440EC – LƯU DẪN KÉO DÀI, XÔNG HƠI MẠNH - Khai Pham Group
BINGOLD 20SC – NỘI HẤP, THẨM THẤU NHANH - Khai Pham Group
Mọt đục cành cà phê không khó trị nếu bà con hiểu rõ đặc tính và chọn đúng phương pháp. Việc kết hợp vệ sinh vườn sạch sẽ cùng các dòng thuốc xông hơi, lưu dẫn mạnh như ROCKET 440 chính là chìa khóa để bảo vệ vườn cà phê luôn xanh tốt và đạt năng suất cao.
